Istorijsko blago Posavine

Muzej “Vrata Bosne” Tolisa/Orašje, koji se nalazi u okviru samostana, čuva nekoliko hiljada godina historije Bosanske Posavine.

Većina predmeta potiče s prostora između ušća Bosne u Savu kod Bosanskog Šamca, te ušća Tinje u Savu kod Brčkog. Prvi popis sadržaja muzejske zbirke, u kome je, pored drugih predmeta (arheoloških, istorijsko-umjetničkih, etnografskih, prirodnjačkih), sadržan i popis oružja i vojne opreme, uradio je 1988.godine fra Kruno Pejčić. Ovaj popis predstavlja jedini pisani trag o sadržaju zbirke, koja, pored „starih džeferdara, pušaka, sablji i noževa, posjeduje povijesne predmete veće vrijednosti, kao što je dalekozor begova Gradaščevića, buzdovan Hadži Loje…”


Tu se danas nalaze ostaci vunastog mamuta, bizona, jelena lopatara i vunastog nosoroga. Kosti su restaurirane na način kako su te životinje nekada izgledale. Muzej sadrži velik broj eksponata iz neolita, bronzanog i željeznog doba te Rimskog Carstva. Posebnu pažnju privlače fibule – drevni oblik ukrasnih kopči koje su prije više od dvije hiljade godina služile za pričvršćivanje odjeće. Muzej podijeljen u nekoliko prostorija sadrži i vrijednu numizmatičku zbirku, drevno oružje i oruđe te etnografske i crkvene predmete.

Posebna zanimljivost muzeja je i što sami ormari, police i vitrine u kojima su izloženi eksponati i knjige imaju veliku vrijednost, jer su izrađeni od abonosa. Abonos je zapravo hrast koji nekoliko hiljada godina “sazrijeva” u riječnom mulju, a njegova kora zbog hemijskih reakcija zadobiva karakterističnu crnu boju. Iznimno je rijedak i vrijedan.